نکات و حقایق عجیب و جالب در مورد کوبا - جعبه مهر

برای دریافت مشاوره و خدمات تخصصی گردشگری و سفر به سراسر دنیا با مجری مستقیم تورهای مسافرتی و گردشگری همراه باشید.

جامعه و فرهنگ

• نرخ بالای سواد: یکی از برجسته‌ترین دستاوردهای کوبا پس از انقلاب، ریشه‌کن کردن بی‌سوادی بوده است. نرخ سواد در این کشور نزدیک به 100 درصد (99.8٪) است که یکی از بالاترین‌ها در جهان محسوب می‌شود.
• تحصیل رایگان: دولت کوبا تحصیل را در تمام مقاطع، از ابتدایی تا دانشگاه، به صورت رایگان برای شهروندان خود فراهم می‌کند.
• سانتاریا: روح آفریقایی در کالبد کاتولیک: سانتاریا (Santería) یک دین تلفیقی و یکی از برجسته‌ترین پدیده‌های فرهنگی کوباست. این آیین که به معنای "راه قدیسان" است، از ترکیب باورهای قوم یوروبا (Yoruba) از غرب آفریقا با مذهب کاتولیسیسم به وجود آمد. بردگان آفریقایی برای حفظ سنت‌های دینی خود، خدایانشان (اوریشاها - Orishas) را در قالب قدیسان کاتولیک پنهان کرده و به پرستش آن‌ها ادامه دادند. هر اوریشا نماینده یک نیروی طبیعت است و با یک قدیس کاتولیک معادل‌سازی شده است؛ برای مثال، "بابالو آیه" (Babalú Ayé)، خدای بیماری و شفا، با "سنت لازاروس" تطبیق داده شده است. امروزه سانتاریا بخش جدایی‌ناپذیری از هویت، موسیقی و هنر کوبا محسوب می‌شود.
• موسیقی و رقص در همه جا: موسیقی و رقص جزء جدایی‌ناپذیر زندگی روزمره در کوبا است. از خیابان‌های هاوانا گرفته تا خانه‌ها، همواره صدای موسیقی سالسا و دیگر سبک‌های کوبایی به گوش می‌رسد و مردم با هر بهانه‌ای به رقص و شادی می‌پردازند.
• ورزش ملی: بیسبال: برخلاف بسیاری از کشورهای آمریکای لاتین که فوتبال ورزش اول آنهاست، در کوبا بیسبال محبوب‌ترین ورزش و سرگرمی ملی به شمار می‌رود.
• مهمان‌نوازی مردم: علی‌رغم مشکلات و کمبودها، مردم کوبا به مهمان‌نوازی و خونگرمی شهرت دارند و با روی باز از گردشگران استقبال می‌کنند.

پارادوکس نظام بهداشت: شهرت جهانی و بحران داخلی

سیستم بهداشت و درمان کوبا که به دلیل رایگان بودن و داشتن یکی از بالاترین نسبت‌های پزشک به بیمار در جهان شهرت دارد، با تناقضات عمیقی روبروست.

• کمبود مزمن دارو و تجهیزات: یکی از بزرگترین چالش‌ها، کمبود شدید و دائمی دارو و تجهیزات پزشکی، حتی لوازم اولیه مانند دستکش و نخ بخیه است. این وضعیت باعث شده بیماران برای تهیه نیازهای خود به بازار سیاه روی آورند یا حتی ملافه و غذای خود را به بیمارستان ببرند.
• حقوق ناچیز متخصصان: پزشکان کوبایی با وجود تخصص بالا، حقوق بسیار پایینی دریافت می‌کنند (حدود 70 دلار در ماه در سال 2014). این امر منجر به رواج پدیده "زیرمیزی" برای دریافت خدمات بهتر شده است.
• "دیپلماسی پزشکی" و پیامدهای آن: اعزام پزشکان به خارج از کشور یکی از منابع اصلی درآمد ارزی دولت است، اما دولت بین 75 تا 95 درصد از حقوق آن‌ها را برای خود برمی‌دارد. این برنامه که توسط نهادهای حقوق بشری به "برده‌داری معاصر" تشبیه شده، باعث کمبود متخصص در داخل کشور و کاهش کیفیت خدمات برای شهروندان عادی شده است.
• سیستم درمانی دوگانه: گزارش‌ها به وجود یک سیستم درمانی دوگانه اشاره دارند: یکی با امکانات مناسب برای مقامات و گردشگران خارجی، و دیگری برای شهروندان عادی که با کمبودها مواجه هستند.

اقتصاد، نبوغ و زندگی روزمره

• خودروهای کلاسیک: موزه متحرک و جادوی مکانیک‌ها: خیابان‌های کوبا به یک موزه متحرک از خودروهای کلاسیک آمریکایی دهه 1950 شباهت دارد. به دلیل تحریم‌های آمریکا، ورود خودرو و قطعات جدید متوقف شد و این خودروها که "Almendrones" (بادام‌های بزرگ) نامیده می‌شوند، به نمادی از نبوغ ملی تبدیل شده‌اند.

  • روش‌های خلاقانه بقا: مکانیک‌های کوبایی که "magos" (جادوگران) نامیده می‌شوند، با مهارت شگفت‌انگیزی این خودروها را با جایگزینی موتورها و ساخت قطعات از ابتدا سرپا نگه داشته‌اند.
  • جایگاه فرهنگی و اقتصادی: این خودروها یکی از بزرگترین جاذبه‌های گردشگری و منبع درآمد مهمی برای صاحبانشان هستند.

• کوپلیا: کلیسای جامع بستنی و آینه تناقضات کوبا: بستنی‌فروشی دولتی و نمادین "کوپلیا" (Coppelia) فراتر از یک مکان، یک پدیده فرهنگی-اجتماعی است که داستان کوبای معاصر را روایت می‌کند.

  • تأسیس انقلابی: این مکان در سال 1966 به ابتکار فیدل کاسترو افتتاح شد تا با تولید بستنی برتر از نمونه‌های آمریکایی، نمادی از فراوانی و برتری سوسیالیسم باشد. این پروژه که "کلیسای جامع بستنی" نام گرفت، با معماری آینده‌نگرانه و ارائه 26 طعم (به یاد "جنبش 26 ژوئیه")، نماد غرور ملی شد.
  • نماد فرهنگی: کوپلیا به سرعت به مهم‌ترین فضای اجتماعی هاوانا برای قرارها، گردهمایی‌های خانوادگی و پاتوق جوانان تبدیل شد. این مکان در فیلم مشهور "توت‌فرنگی و شکلات" (1993) جاودانه شد، جایی که انتخاب طعم بستنی به استعاره‌ای از هویت متفاوت و تابوشکنی در جامعه تبدیل گشت.
  • آینه واقعیت اقتصادی: دورانی که کوپلیا ده‌ها طعم داشت، به خاطره‌ای نوستالژیک از "دوران طلایی" بدل شده است. امروزه، کاهش شدید تنوع طعم‌ها (گاهی فقط به یک یا دو گزینه) و صف‌های طولانی، بازتابی از کمبودهای اقتصادی، تأثیر تحریم‌ها و ناکارآمدی‌های مدیریتی است. این مکان که زمانی نماد فراوانی بود، اکنون آینه چالش‌های روزمره است.

• سیستم دو ارزی (سابق) و پیامدهای آن: برای نزدیک به سه دهه، کوبا دو واحد پولی داشت: پزوی ملی (CUP) و پزوی قابل تبدیل (CUC). این سیستم که برای جذب ارز خارجی ایجاد شده بود، یک شکاف اجتماعی عمیق ایجاد کرد. در 1 ژانویه 2021، دولت CUC را حذف کرد که این اقدام به تورم افسارگسیخته و رونق بازار سیاه ارز منجر شد.

• دفترچه سهمیه ("Libreta") و خلاقیت در آشپزی: از سال 1962، سیستم سهمیه‌بندی مواد غذایی به نام "Libreta" برای تضمین حداقل امنیت غذایی راه‌اندازی شد. هر خانوار با این دفترچه، کالاهای اساسی یارانه‌ای را تهیه می‌کند. امروزه سهمیه‌ها بسیار کاهش یافته و این کمبود، خلاقیت آشپزی کوبایی‌ها یا هنر "inventar" (ابداع کردن) را شکوفا کرده است.

• اینترنت آفلاین یک ترابایتی: پدیده "بسته هفتگی" (El Paquete Semanal): در پاسخ به محدودیت و هزینه بالای اینترنت، مردم کوبا یک "اینترنت آفلاین" به نام "بسته هفتگی" ایجاد کرده‌اند. این بسته یک ترابایتی شامل جدیدترین محتوای دیجیتال (فیلم، موسیقی، نرم‌افزار) است که به صورت هفتگی در سراسر کشور توزیع می‌شود.

• نبود تبلیغات تجاری: در خیابان‌های کوبا تقریباً هیچ بیلبورد تبلیغاتی تجاری دیده نمی‌شود. به جای آن، بیلبوردهایی با شعارهای انقلابی و تصاویر قهرمانان ملی نصب شده است. همچنین، شعبه‌ای از رستوران‌های زنجیره‌ای معروف مانند مک‌دونالد در این کشور وجود ندارد.

• سواری گرفتن اجباری برای خودروهای دولتی: طبق یک قانون عجیب، خودروهای دولتی در کوبا موظف هستند در صورت داشتن فضای خالی، افرادی را که در کنار جاده منتظر وسیله نقلیه هستند، به صورت رایگان سوار کنند.

سیاست و تاریخ

• تلاش‌های بی‌شمار برای ترور کاسترو: سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) بیش از 600 بار برای ترور فیدل کاسترو تلاش کرد که هیچ‌کدام موفقیت‌آمیز نبود. این تلاش‌ها شامل روش‌های عجیبی مانند استفاده از سیگارهای سمی بود.
• ممنوعیت تلفن همراه: تا سال 2008، داشتن تلفن همراه برای شهروندان عادی کوبا ممنوع بود.
• خرید سیگار توسط کندی قبل از تحریم: جان اف کندی، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، تنها چند ساعت قبل از امضای رسمی فرمان تحریم کوبا، دستور داد تا 1200 نخ سیگار برگ کوبایی برای او خریداری شود.
• رای‌گیری اجباری: شرکت در انتخابات در کوبا برای شهروندان واجد شرایط، اجباری است.

طبیعت و عجایب دیگر

• کوچکترین پرنده جهان: کوبا زیستگاه کوچکترین پرنده جهان به نام "مرغ مگس‌خوار زنبوری" (Bee Hummingbird) است که گاهی با حشرات اشتباه گرفته می‌شود.
• شکل کروکودیل: اگر از بالا به نقشه کوبا نگاه کنید، شکل آن شبیه به یک کروکودیل است.
• توسعه پایدار: طبق گزارش صندوق جهانی طبیعت در سال 2006، کوبا تنها کشور جهان بود که استانداردهای توسعه پایدار را برآورده می‌کرد. این امر به دلیل سطح بالای سواد و امید به زندگی بالا در کنار مصرف پایین انرژی به دست آمده بود.

خلاصه

کوبا کشوری سرشار از ویژگی‌های منحصربه‌فرد و متناقض است. از یک سو، با شاخص‌های توسعه انسانی بالا مانند نرخ سواد نزدیک به 100٪ و تحصیل رایگان، موفق عمل کرده است. اما از سوی دیگر، سیستم بهداشت و درمان آن که زمانی یک الگو بود، با پارادوکس عجیبی روبروست: با وجود رایگان بودن، از کمبود شدید دارو و تجهیزات، حقوق ناچیز پزشکان و تأثیر منفی "دیپلماسی پزشکی" رنج می‌برد. چالش‌های اقتصادی ناشی از تحریم‌ها، نبوغ شگفت‌انگیزی را در میان مردم به وجود آورده که در پدیده‌هایی مانند "بسته هفتگی" (اینترنت آفلاین) و سرپا نگه داشتن خودروهای کلاسیک آمریکایی به وضوح دیده می‌شود. یکی از نمادین‌ترین نمونه‌های این تناقض، بستنی‌فروشی "کوپلیا" است که از یک رؤیای انقلابی برای نمایش فراوانی سوسیالیستی متولد شد اما امروز آینه کمبودها و چالش‌های اقتصادی کشور است. فرهنگ این کشور نیز با پدیده تلفیقی و شگفت‌انگیز "سانتاریا" غنی شده است که در آن باورهای آفریقایی در پوشش کاتولیسیسم حفظ شده‌اند. این نکات عجیب، از تلاش‌های متعدد برای ترور کاسترو گرفته تا کوچکترین پرنده جهان، کوبا را به مقصدی جذاب و متفاوت در جهان تبدیل کرده است.